Model OODA i szkolne decyzje


Model OODA stworzył John Boyd na potrzeby podejmowania decyzji podczas walki powietrznej. Model ten jednak dosyć szybko zyskał swoją popularność i znalazł zastosowanie w biznesie. A jeżeli znalazł zastosowanie w biznesie, to pewnie może zostać przeniesiony na grunt szkolny. Pozwala on na dokładne sprawdzenie czy podjęte działania poprzez ciągłą obserwację i dostosowywanie się przyniosą zamierzone skutki. Idealnie więc dla szkoły: OBSERWUJ, ORIENTUJ SIĘ, DECYDUJ i DZIAŁAJ. Jest to przecież (albo powinno być) typowe działanie decyzyjne każdego nauczyciela. 

A praktycznie?

O (ang. Observe) – Obserwuj

Faza ta polega na gromadzeniu danych, jak możemy nasz cel osiągnąć. Im więcej i bardziej różnorodne dane zbierzemy tym lepiej.

Pomocne mogą być pytania:

  • Jak cel/decyzja wpłynie na mnie?
  • Jak cel/decyzja wpłynie na otoczenie?
  • Co może mi pomóc?
  • Kto może mi pomóc?
  • Co się stanie, jeżeli podejmę decyzję/cel później?
  • Co się stanie, jeżeli jej nie podejmę?

O (ang. Orient) – Orientuj się

Na tym etapie chodzi o nałożenie zebranych w poprzednim etapie informacji na rzeczywistość. Należy przefiltrować wszelakie informacje bardzo umiejętnie. Proces ten to fundament powodzenia procesu decyzyjnego i prowadzi do decyzji. Boyd wyróżnił tutaj pięć kluczowych czynników, które powinniśmy wziąć pod uwagę:

uwarunkowania kulturowe,

cechy wrodzone i dziedziczone,

umiejętność analizy i syntezy,

doświadczenie,

bieżące informacje.

Dzięki zebranym danym mamy realny obraz sytuacji, a nasze decyzje stają się bardziej świadome i bliższe rzeczywistości . Nie ma tu właściwie miejsca na fantazjowanie i zdawanie sobie pytania: a co by było, gdyby... W szkole nie ma na to miejsca i czasu (no chyba, ze na lekcji języka ćwiczymy tryb warunkowy - ale to już inna bajka 👀😉). Ważne, aby na obserwację i orientację położyć duży nacisk, gdyż informacje te mają kluczowe znaczenie przy podejmowaniu dalszych decyzji i im są obciążone mniejszym błędem tym prawdopodobieństwo osiągnięcia celu jest wyższe.

D (ang. Decide) – Decyduj

Decyduj na podstawie zebranych informacji. Każda nowa informacja, która pojawi się ma wpływ na decyzję i jest ona na bieżąco modyfikowana. Nie należy bać się bieżących modyfikacji. Lepiej reagować, zmieniać niż tkwić w przekonaniu, że wszystko robimy dobrze. 

A (ang. Act) – Działaj

To podjęcie działania na podstawie wcześniej wypracowanych scenariuszy. Rozpoczynając wdrażanie naszego planu możemy poprzez interakcję doświadczać jak się w nim czujemy i czy jest on dla nas odpowiedni.

Wszystkie procesy decyzyjne zachodzą przeważnie równolegle do siebie. Model ten polega na synchronizacji między wszystkim fazami. Na synchronizacji - a nie na dopasowaniu. Bo nie chodzi tu tylko o zestawienie (dopasowanie) tych faz. One w rzeczywistości się zazębiają, nakładają na siebie i na siebie oddziałują. Dlatego lepiej jest myśleć w kategorii synchronizacji niż dopasowania. 

Czemu właściwie cykl (pętla) OODA może służyć? 

Wyobraźmy sobie, że mamy podjąć decyzje w sprawie zabrania niesfornego ucznia na wycieczkę. Teoretycznie powinien zostać w szkole i problem byłby z głowy. Ale jeżeli nie damy mu szansy, to dzieciak nigdy nigdzie nie pojedzie. Ja bym podjęła to "ryzyko". Jak podejmę decyzję?

1. Obserwuję: 

Co mi da to, że pojedzie ze mną? Będę miała możliwość nawiązać z nim lepsze relacje. Warunki pozaszkolne sprzyjają lepszemu poznaniu ( w warunkach innych niż szkolne), a to z kolei pozwoli nam zbudować lepszą relację i zaufanie. Uczeń, któremu się pokazuje odrobinę dobrej woli może stać się naszym sprzymierzeńcem. 

Co mi może pomóc? Zawarcie z nim kontraktu i określenie jasnych zasad uczestnictwa. Zasada win-win. 

Kto mi może pomóc? Reszta klasy. Klasa często lubi tego "niesfornego" i chętnie wesprze nauczyciela, który podejmuje się tego wyzwania. Zwłaszcza, jeżeli inni nauczyciele nie byli do tego skłonni. Z klasą też warto się zakontraktować. Inaczej, gdy klasa ma negatywny stosunek do kolegi/koleżanki, ale wtedy raczej nie ma konieczności podejmowania takiej decyzji: zabrać czy nie zabrać. 

Co się stanie, jeżeli nie podejmę tej decyzji? Mogę stracić jedyną okazję do nawiązania kontaktu i zbudowania pozytywnych relacji z uczniem i często z klasą.

2. Orientuję się:

Cały czas filtruję informacje, zbieram ciągle dane, obserwuję ucznia w klasie i na terenie szkoły. Pilotuję zasad zawartego kontraktu.

3. Decyduję:

Jestem odważna i daję info "niesfornemu" i klasie. Uzasadniam podjęcie decyzji. Wszyscy mają prawo wiedzieć, że wspólnie pracowaliśmy nad wypracowaniem tej decyzji. Że wszyscy mieliśmy na nią wpływ.

4. Działam:

Jadę na wycieczkę, zabieram ze sobą kontrakty, ale nadal wdrażam w życie wszystkie fazy: ciągle obserwuję, analizuję i wdrażam modyfikacje. 

Oczywistym jest, że decyzje mogą być albo dobre albo złe, ale najważniejsze jest przemyślane działanie. Mamy wtedy poczucie, że nie popadamy w chaos, a nasi uczniowie odbierają nas jako nauczyciela skutecznego i konsekwentnego. Nie zapominajmy przy tym o umiejętności, która wpisana jest w zawód nauczyciela. Chodzi o INTUICJĘ. A strategiczne działanie i intuicja wcale się nie wykluczają. Każdy wielki strateg polega na swoim "nosie", a potem planuje działania i podejmuje decyzje. Tak było ... jest i i będzie. 


Bliższe informacje o twórcy OODA: John Boyd



Komentarze: Zostaw komentarz

* Ten email nie zostanie opublikowany na stronie.
This site was built using